ลำดับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์จังหวัดกาญจนบุรี : สมัยก่อนประวัติศาสตร์

v ลำดับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์

การตั้งถิ่นฐานสมัยก่อนประวัติศาสตร์

จากความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่  ทำให้จังหวัดกาญจนบุรีเป็นพื้นที่ที่มนุษย์เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่อาศัยมาเป็นเวลานานย้อนกลับไปจนถึงสมัยก่อนประวัติศาสตร์  เป็นยุคสมัยที่มนุษย์ยังดำรงชีวิตด้วยการเก็บของป่าล่าสัตว์และอพยพตามฝูงสัตว์  อาศัยอยู่ตามถ้ำหรือเพิงผา  ต่อมาจึงพัฒนามาสู่การดำรงชีวิตด้วยการเพาะปลูก  เลี้ยงสัตว์  เริ่มมีการตั้งหมู่บ้านบนที่ราบใกล้แหล่งน้ำซึ่งเหมาะแก่การเกษตรกรรม  ต่อมาจึงพัฒนาเทคโนโลยีด้วยการนำโลหะมาใช้ประโยชน์  เกิดการรวมตัวของสังคมที่มีขนาดใหญ่ขึ้น  มีการติดต่อสัมพันธ์กับชุมชนอื่นๆ ก่อนหน้าที่จะมีการเขียนหรือจดบันทึก  การใช้ลายลักษณ์อักษรที่สามารถปะติดปะต่อเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ได้

ดร.แวน  ฮิกเกอเรน

(Dr. H.R. Van  Heekeren)

ทรัพยากรธรรมชาติจังหวัดกาญจนบุรี

v ทรัพยากรธรรมชาติ

จังหวัดกาญจนบุรีเป็นจังหวัดที่มีทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลายทั้งป่าไม้ แร่ธาตุ ดิน น้ำ ฯลฯ อย่างไรก็ตามความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรเหล่านี้ก็ย่อมมีวันหมดไปไม่วันใดก็วันหนึ่งหรือลดจำนวนลง  หากไม่มีการอนุรักษ์หรือนำมาใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค่า  การพัฒนาที่ดีต้องควบคู่ไปกับการดูแลรักษา การอนุรักษ์ โดยไม่นำทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่นั้นมาสร้างผลประโยชน์เฉพาะกลุ่มคนหรือนำมาใช้อย่างฟุ่มเฟือย

ทรัพยากรดิน   พื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัดกาญจนบุรีมีภูเขาสลับซับซ้อน  พื้นที่ที่เหมาะสำหรับเกษตรกรรมคือ  ที่ราบระหว่างภูเขาซึ่งมีแม่น้ำและลำน้ำสายต่างๆ ไหลผ่าน  เนื่องจากเป็นบริเวณที่มีหินปูน  หินแกรนิต  หินแกรไนโอออไรท์  หินไนล์  หินดินดาน  หินควอทโซฟีลไลท์  เป็นวัตถุต้นกำเนิดดิน  ที่ราบระหว่างหุบเขาและสองฝั่งแม่น้ำจึงมีลักษณะเป็นตะกอนที่เกิดจากการสลายตัวของหินดังกล่าวแล้วถูกน้ำพัดพามาทับถม  และเนื่องจากพื้นที่ส่วนนี้มีหินปูนเป็นส่วนใหญ่  ดินจึงมีปฏิกิริยาเป็นกลางหรือเป็นด่าง  มีความอุดมสมบูรณ์ปานกลางถึงดี  จึงเป็นแหล่งเพาะปลูกพืชไร่ที่สำคัญของประเทศเช่น อ้อย  ข้าวโพด  มันสำปะหลัง และสับปะรด  ส่วนในบริเวณที่ราบต่ำใช้ปลูกข้าวแต่มีเนื้อที่ไม่มากนัก

ลักษณะภูมิอากาศจังหวัดกาญจนบุรี

v ลักษณะภูมิอากาศ

            จังหวัดกาญจนบุรีอยู่ในเขตภูมิอากาศแบบฝนเมืองร้อนเฉพาะฤดู Tropical Savannah หรือมีลักษระ Aw ตามระบบ Koppen กล่าวคือมีอากาศแห้งแล้งในฤดูหนาว ส่วนฤดูร้อนมีลักษณะอากาศแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคมได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งพัดมาจากทะเลอันดามัน ทำให้ช่วงระยะเวลานี้มีฝนตกและความชื้นสูง การแผ่กระจายของฝนในจังหวัดกาญจนบุรีแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัดในบริเวณพื้นที่ตอนบนในเขตอำเภอสังขละบุรี อำเภอทองผาภูมิและอำเภอไทรโยคมีฝนตกค่อนข้างชุกและมีช่วงการกระจายของฝนมากกว่าตอนล่าง ลักษณะภูมิอากาศของจังหวัดกาญจนบุรี แบ่งเป็น 3 ฤดูกาลดังนี้

ลักษณะภูมิประเทศจังหวัดกาญจนบุรี

v ลักษณะภูมิประเทศ

            ลักษณะภูมิประเทศของจังหวัดกาญจนบุรีปะกอบด้วยทิวเขา หุบเขาและที่ราบลุ่มแม่น้ำ โดนพื้นที่ด้านเหนือและตะวันตกของจังหวัดเป็นเทือกเขา แล้วค่อย ๆ ลาดลงด้านทิศใต้และทิศตะวันออก แบ่งออกเป็น 3 เขตใหญ่ ๆ ได้แก่

1. เขตภูเขาและที่ราบสูง

พื้นที่ด้านเหนือของจังหวัด ในอำเภอศรีสวัสดิ์และทองผาภูมิ มีลักษณะเป็นเทือกเขาต่อเนื่องมาจากเทือกเขาถนนธงชัยถัดไปจาด้านตะวันตกของจังหวัดเป็นเทือกเขาตะนาวศรี ซึ่งกั้นพรมแดนระหว่างประเทศพม่าทอดยาวลงไปทางใต้อยู่ในพื้นที่ของำอำเภอสังขละบุรี ทองผาภูมิ ไทรโยค เมืองกาญจนบุรีและด่านมะขามเตี้ย บริเวณนี้เป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำธารของจังหวัด มีภูเขาที่มีความสูงตั้งแต่ 1,000 เมตรขึ้นไป ในตอนเหนือของจังหวัดโดยเฉพาะในบริเวณเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร เช่น เขาใหญ่ เขาเคลกู เป็นต้น

ส่วนบริเวณที่มีระดับความสูง 400 – 1,000  เมตร เป็นภูเขาในลุ่มน้ำแควใหญ่และแควน้อยในเขตอำเภอสังขละบุรี อำเภอทองผาภูมิ อำเภอศรีสวัสดิ์และอำเภอเมืองกาญจนบุรี และส่วนที่มีความสูง 100 – 400 เมตร อยู่ในเขตภูเขาบริเวณอำเภอไทรโยค อำเภอบ่อพลอยและอำเภอศรีสวัสดิ์

2. เขตที่ราบลูกฟูก

พื้นที่ด้านตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีลักษณะเป็นที่ราบเชิงเขาสลับกับเนินเขาเตี้ย ๆ อยู่ที่บริเวณอำเภอบ่อพลอย อำเภอเลาขวัญและบางส่วนของอำเภอพนมทวน

3. เขตที่ราบลุ่มแม่น้ำแม่กลอง

 พื้นที่ทางใต้ของจังหวัดมีลักษณะเป็นที่ราบทำให้ดินมีสภาพความอุดมสมบูรณ์ อยู่ในบริเวณบางส่วนของอำเภอเมืองกาญจนบุรี อำเภอพนมทวน อำเภอท่าม่วงและอำเภอท่ามะกา จึงทำให้เป็นพื้นที่เกษตรกรรมในการปลุกอ้อยและนาข้าวตลอดปี

ลักษณะทางธรณีวิทยาจังหวัดกาญจนบุรี

v ลักษณะทางธรณีวิทยา

ที่มา โครงการศึกษาเบื้องต้นเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยว จังหวัดกาญจนบุรี โดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ร่วมกับสถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

            โครงสร้างส่วนใหญ่ของจังหวัดเป็นหินที่จัดอยู่ในหมู่หินตะนาวศรี ประกอบด้วย หินปูน หินทราย หินดินดาน และหินแปร ประเภทชนวน หินควอร์ตไซต์ หินซิสต์ ในบรรดาหินเหล่านี้ หินปูนจะพบอยู่เป็นบริเวณกว้างมากที่สุดของจังหวัด ทิวเขาถนนธงชัยกลางและทิวเขาตะนาวศรีมีหินแกรนิตในยุครีเทเซียสเป็นแกนกลางของภูเขาจะเห็นหินแกรนิตปรากฏอยู่ตามบริเวณที่หินซึ่งเคยปกคลุมอยู่จะพบหินในทรายและหินดานปนปูนในยุคแคมเบียน นอกจากนี้ยังมีหินอัคนีชนิดหินบะซอลต์ปรากฏอยู่ในบริเวณเล็ก ๆ ที่อำเภอบ่อพลอย ปัจจุบันเป็นแหล่งขุดพลอยที่สำคัญของจังหวัด

            จากโครงสร้างพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นแบบ ภูเขาหินปูน (Karts Topography) กล่าวคือ บริเวณที่มีหินปูนรองรับเป็นบริเวณกว้าง มีอาณาเขตต่อเนื่องเข้าไปในจังหวัดราชบี ภูเขามียอดแหลมมีรูปร่างต่าง ๆ สวยงาม สลับด้วยหลุมยุบและหุบเขาเป็นแนวยาวและบางแห่งเป็นหน้าผาสูงชัน ในบริเวณภูเขาหินปูนจะมีเส้นทางน้ำไม่ต่อเนื่อง สายน้ำบางแห่งไหลเข้าไปในภูเขา หรือซึมหายไปลงสู่ใต้ดินซึ่งเป็นบริเวณหลุมยุบ เช่น บริเวณบึงเกริงกะเวียมีหลุมยุบที่ก้นบึ้งเป็นหินปูน นอกจากนี้บริเวณเขาหินปูนยังทำให้เกิดกระบวนการที่หินปูน ซึ่งแคลเซียมคาร์บอเนตละลายต่อเนื่องกันเป็นถ้ำยาว และบางแห่งยังมีน้ำไหลผ่านใต้ดิน เรียกว่า ธารลอด และภายในถ้ำหินปูนยังมีหินงอกและหินย้อยที่มีลักษณะสวยงาม ส่วนในบริเวณท้องน้ำที่เป็นน้ำตกจะมีหินปูนจับตามบริเวณที่พักน้ำเกิดเป็นน้ำตกที่มีลักษณะหลายชั้นลดหลั่นสวยงาม ส่วนใหญ่เป็นหินที่ไม่ลื่น เนื่องจากกระบวนการจับตัวของหินปูนเกิดขึ้นตลอดเวลา และน้ำที่มีหินปูนละลายอยู่เป็นสาเหตุทำให้น้ำกระด้าง

การคมนาคมจังหวัดกาญจนบุรี

v การคมนาคม

            เส้นทางคมนาคมของจังหวัดกาญจนบุรีมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของประชากรโดยทั่วไป เป็นสิ่งที่อำนวยต่อการตั้งถิ่นฐานที่อยู่อาศัย สามารถใช้ได้หลายหลายเส้นทาง ดังนี้

1.  การคมนาคมทางรถยนต์           ในปัจจุบันเป็นเส้นทางคมนาคมที่สำคัญที่สุดของจังหวัด ถนนทุกสายที่เชื่อมต่อระหว่างชุมชนเป็นถนนลาดยางและถนนลูกรังอัดแน่นเกือบทั้งหมด ทางหลวงแผ่นดินที่สำคัญได้แก่

- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 323         แยกออกจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 บริเวณอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ผ่านจังหวัดกาญจนบุรีที่อำเภอท่ามะกา อำเภอท่าม่วง อำเภอไทรโยค ถึงด่านเจดีย์สามองค์ที่สังขละบุรี

- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลย 324           เป็นเส้นทางเชื่อจังหวัดกาญจนบุรีกับจังหวัดสุพรรณบุรี โดยผ่านอำเภอพนมทวน อำเภอเมืองกาญจนบุรี

- ทางหลวงจังหวัดหมายเลข 3199          จากอำเภอเมืองถึงอำเภอศรีสวัสดิ์ สิ้นสุดที่เขื่อนศรีนครินทร์ ต่อจากนั้นเป็นถนนของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตเชื่อมต่อไปยังอำเภอศรีสวัสดิ์

- ทางหลวงจังหวัดหมายเลข 3086           เป็นเส้นทางใช้ติดต่อระหว่างอำเภอเมืองกาญจนบุรีกับ

อำเภอบ่อพลอยจรดอำเภอด่านช้างในจังหวัดสุพรรณบุรี